आषाढी वारीसाठी दिंडी आणि पालखीसोबत पंढरपूरला पायी जाणाऱ्या लाखो वारकऱ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी देवेंद्र फडणवीस सरकारने ‘विठ्ठल रखुमाई वारकरी योजना-२०२६’ लागू केली आहे. या योजनेंतर्गत वारी दरम्यान एखादी दुर्घटना किंवा अपघात झाल्यास वारकऱ्यांना आणि त्यांच्या कुटुंबियांना आर्थिक मदत दिली जाणार आहे. आषाढी वारीच्या पार्श्वभूमीवर सरकारने हा महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे.
वारकऱ्यांना सुरक्षा कवच
महाराष्ट्र सरकारने सुरू केलेल्या विठ्ठल रखुमाई वारकरी विमा छत्र योजना २०२६ अंतर्गत, पंढरपूर आषाढी वारी दरम्यान वारकऱ्यांना सुरक्षा कवच देण्यात आले आहे. या वारकरी अपघात मदत योजनेअंतर्गत अपघाती मृत्यू, अपंगत्व आणि उपचारांसाठी विशेष आर्थिक मदत दिली जाते, ज्यासाठी पात्रतेचे निकष आणि अर्ज व मंजुरी प्रक्रिया अतिशय सुलभ ठेवण्यात आली आहे. महाराष्ट्र सेवक देवेंद्र फडणवीस यांच्या पुढाकाराने राबवल्या जाणाऱ्या या महाराष्ट्र वारकरी कल्याण योजनेचा कालावधी आषाढी वारी २०२६ च्या कालावधीपुरता मर्यादित असून, यामुळे लाखो वारकऱ्यांना पंढरपूर वारी विमा योजनेचा मोठा लाभ आणि मदत मिळत आहे.
योजनेचा कालावधी
आषाढी वारीचा सोहळा ७ जुलैपासून सुरू झाला असून तो २५ जुलैपर्यंत असणार आहे. २५ जुलै रोजी आषाढी एकादशी दिवशी हा वारी सोहळा संपेल. या कालावधीत वारीसाठी येणाऱ्या पायी, खाजगी किंवा सार्वजनिक वाहनाने पंढरपूरला जाणाऱ्या सर्व वारकऱ्यांना या योजनेचा लाभ मिळणार आहे. वारीदरम्यान अपघात किंवा दुर्घटनेत मृत्यू झालेल्या अथवा जखमी झालेल्या वारकऱ्यांना आर्थिक मदत देण्यात येणार आहे. पण नैसर्गिक मृत्यू, आत्महत्या, विषबाधा, खून किंवा अपघाताव्यतिरिक्त इतर कारणांमुळे झालेला मृत्यू किंवा दुखापत उपचारासाठी या योजनेचा लाभ मिळणार नाही. राज्य सरकारने याचा शासन निर्णय १० जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध केला आहे.
आर्थिक मदत काय मिळणार?
‘विठ्ठल रखुमाई वारकरी योजना-२०२६’ या योजनेंतर्गत आपत्तीग्रस्त वारकऱ्यांना किंवा त्यांच्या वारसांना खालीलप्रमाणे आर्थिक मदत दिली जाणार आहे.
अपघाती मृत्यू झाल्यास: मृत वारकऱ्याच्या निकटच्या वारसदारास ४ लाख मदत मिळणार.
अंशतः अपंगत्व (४० ते ६० टक्के): वारी दरम्यान अपंगत्व आल्यास ७४,००० रुपयांची मदत.
पूर्ण अपंगत्व (६० टक्क्यांपेक्षा जास्त): गंभीर अपंगत्व आल्यास २.५० लाख रुपयांची मदत.
दीर्घ मुदतीचा रुग्णालयीन खर्च: एक आठवड्यापेक्षा जास्त काळ हॉस्पिटलमध्ये दाखल असल्यास १६,००० रुपयांची मदत.
अल्प मुदतीचा रुग्णालयीन खर्च: एक आठवड्यापेक्षा कमी कालावधीसाठी इस्पितळात दाखल असल्यास ५,४०० रुपयांची मदत.
(आयुष्यमान भारत योजनेखाली मोफत उपचार घेणाऱ्या व्यक्ती या आर्थिक मदतीसाठी पात्र असणार नाहीत.)
असा अर्ज करा
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी आपत्तीग्रस्त वारकऱ्याला किंवा त्यांच्या वारसाला थेट जिल्हाधिकाऱ्यांकडे अर्ज करावा लागेल. राज्य सरकारने या योजनेंतर्गत मदत वितरित करण्याचे अधिकार जिल्हाधिकाऱ्यांना दिले आहेत. जिल्हाधिकारी कार्यालय अर्जासोबत जोडलेल्या कागदपत्रांची आणि अपघाताच्या व्याप्तीची पडताळणी करेल. पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर ठरलेले अनुदान / मदत मंजूर करून ती थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाणार.
अर्जासोबत खालील कागदपत्रे जोडणे अनिवार्य
तहसीलदारांचे प्रमाणपत्र: संबंधित वारकरी आषाढी वारी २०२६ करिता पंढरपूरला गेला होता, याबाबतचे संबंधित तहसीलदारांचे प्रमाणपत्र महत्त्वाचे आहे. तहसीलदार पडताळणी आणि खात्री करून मागणीनुसार हे प्रमाणपत्र वारकरी किंवा त्यांच्या वारसांना देतील.
मृत्यू प्रमाणपत्र: वारकऱ्याचा अपघाती मृत्यू झाल्यास सक्षम प्राधिकार्याने दिलेले मृत्यू प्रमाणपत्र.
वैद्यकीय प्रमाणपत्र: वारकरी जखमी झाल्यास किंवा रुग्णालयात दाखल असल्यास रुग्णालयाचे प्रमाणपत्र.
अपंगत्व प्रमाणपत्र: वारीदरम्यान अपंगत्व आले असल्यास अपंगत्वाचे प्रमाण दर्शवणारे सरकारी वैद्यकीय अधिकाऱ्याचे प्रमाणपत्र.
बँक खाते तपशील: मदत थेट खात्यात जमा करण्यासाठी बँक पासबुकची प्रत.
राज्यात उद्भवणाऱ्या विविध नैसर्गिक आपत्तीमध्ये बाधित होणाऱ्या नागरिकांना मदत देण्यासाठी आपत्ती व्यवस्थापन अधिनियम, २००५ मधील कलम ४८(२) अन्वये राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी (SDRF) ची स्थापना करण्यात आली आहे. या निधीमध्ये केंद्र सरकारकडून ७५ टक्के व राज्य सरकारकडून २५ टक्के मदत पुरवली जाते. त्यानुसार केंद्र आणि राज्य सरकारने मंजूर केलेल्या निकषांच्या आधारे राज्य सरकारद्वारे वारकऱ्यांना ही मदत पुरवली जात आहे.
संबंधित लेख: